Ders yükünden norm kadroya kadar her hesap tek bir sayıyla başlar: grup sayısı. Ama bu sayının nasıl bulunacağı meslek lisesi ile MESEM'de tamamen farklıdır ve kurallar 2022'de yeniden yazılmıştır. Bu rehberde iki tabloyu da güncel yönetmelik metniyle veriyoruz.
Hızlı tablo: Meslek lisesi ve örgün okullar
Bir şubede 4'ten fazla grup oluşturulamaz:
| Sınıf | 1 grup | 2 grup | 3 grup | 4 grup |
|---|---|---|---|---|
| 9. sınıf | 10-20 öğrenci | 21-30 | 31 ve üzeri | — |
| 10, 11 ve 12. sınıf | 8-16 öğrenci | 17-24 | 25-32 | 33 ve üzeri |
Hızlı tablo: MESEM (mesleki eğitim merkezi)
MESEM'de gruplandırma sınıfa göre değil, meslek alanındaki tüm sınıf seviyelerinde kayıtlı toplam çırak sayısına göre yapılır (en fazla 12 grup):
| Çırak sayısı | 10-40 | 41-80 | 81-120 | 121-160 | 161-200 | 201-240 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Grup | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Çırak sayısı | 241-280 | 281-320 | 321-360 | 361-400 | 401-440 | 441+ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Grup | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
🧮 Ücretsiz Hesaplayıcı — öğrenci ya da çırak sayısını girin, grup sayısını ve ders yükünü otomatik hesaplasın (MTAL ve MESEM modlarıyla).
Grup sayısı neden önemli?
Grup sayısı tek başına bir rakam değil, bir zincirin ilk halkasıdır:
Öğrenci/çırak sayısı → Grup sayısı → Ders yükü → Norm kadro → Öğretmen ihtiyacı
Yanlış hesaplanan bir grup sayısı, hem koordinatörlük ders yükünü hem de okulun norm kadrosunu doğrudan etkiler. Bu yüzden dönem başında en dikkat edilmesi gereken hesaplardan biridir.
Meslek lisesinde gruplandırma kuralı
Norm Kadro Yönetmeliği'nin 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine göre alan/dal derslerine ilişkin ders yükü, haftalık ders çizelgesine göre her bir sınıfta okutulan ders miktarının grup sayısıyla çarpımı sonucu bulunur.
"…gruplar; 9 uncu sınıfta, 10-21 öğrenciye kadar 1, 21-31 öğrenciye kadar 2, 31'den fazla öğrenci için 3, 10 uncu, 11 inci ve 12 nci sınıflarda, 8-17 öğrenciye kadar 1, 17-25 öğrenciye kadar 2, 25-33 öğrenciye kadar 3, 33 ve daha fazla öğrenci için 4, olacak şekilde oluşturulur." (Değişik: RG-18/8/2022-31927 - C.K.-5975/7 md.)
Aralıklar nasıl okunur? Yönetmelik "8-17'ye kadar 1" der; uygulamada üst sınır hariç okunur, yani 8-16 öğrenci 1 grup, 17 öğrenci 2 grup demektir. Yukarıdaki tabloyu bu okumaya göre hazırladık.
Gruplandırma her durumda yapılmaz
Sık atlanan bir şart: şubeler ancak "derslerin ayrı fiziki ortam, atölye ve laboratuvarlarda veya farklı makine, araç ve gereçle grup çalışması şeklinde yapılması durumunda" gruplara bölünür. Bu şart yoksa gruplandırma yapılmaz.
Kaynaştırma/bütünleştirme istisnası
Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler gruplara eşit sayıda dağıtılmak kaydıyla, bu durumda bulunan en az 2 öğrencinin yer aldığı gruplar ikiye bölünür. Ancak önemli bir tavan vardır: grup sayısı hiçbir şekilde 5'i geçemez.
MESEM'de gruplandırma kuralı
MESEM'de sistem tümüyle farklı işler. Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:
"Meslekî eğitim merkezi programında alan/dal derslerine ilişkin ders yükü hesaplanırken şubeler gruplara bölünmez ve bir şubedeki öğrenci sayısının birinci fıkranın (ç) bendinde belirtilen grup oluşturma sayısının altında olması durumunda işletmelerde meslek eğitimi dersi dışındaki alan/dal dersleri ders yükü hesabına dâhil edilmez. İşletmelerde meslek eğitimi ders yükü hesaplanırken meslek alanındaki tüm sınıf seviyelerinde kayıtlı toplam çırak sayısı… gruplandırılır." (Değişik: RG-18/8/2022-31927 - C.K.-5975/7 md.)
Yani MESEM'de üç fark vardır:
- Şubeler gruplara bölünmez.
- Gruplandırma sınıf bazında değil, alan bazında toplam çırak sayısıyla yapılır.
- Azami grup sayısı 4 değil, 12'dir.
Örnek hesaplamalar
Örnek 1 — Meslek lisesi
12. sınıfta bir alanda 19 öğrenci işletmeye gidiyor:
- 19 öğrenci → 17-24 aralığı → 2 grup
- Ders 24 saat ise: 24 × 2 = 48 saat ders yükü
Örnek 2 — MESEM
Bir meslek alanında toplam 95 çırak kayıtlı:
- 95 çırak → 81-120 aralığı → 3 grup
- Çerçeve programdaki ders saati 32 ise: 32 × 3 = 96 saat
- Alanın toplam ders yükü için buna haftalık alan/dal ders saatleri eklenir
Örnek 3 — Kaynaştırma öğrencisi olan şube
10. sınıfta 20 öğrenci var, bunların 4'ü kaynaştırma öğrencisi:
- 20 öğrenci → 17-24 aralığı → 2 grup
- 4 kaynaştırma öğrencisi 2 gruba eşit dağıtılınca her grupta 2 öğrenci olur → her iki grup da ikiye bölünür
- Sonuç: 4 grup (tavan 5 aşılmadı)
| Eski (2022 öncesi) | Güncel | |
|---|---|---|
| 9 ve 10. sınıf | birlikte değerlendiriliyordu | 9. sınıf ayrı; 10-11-12 birlikte |
| MESEM çırak alt sınırı | 12 | 10 |
| MESEM azami grup | 10 | 12 |
| Kaynaştırma | gruplar ikiye bölünür | en az 2 öğrenci şartı + 5 grup tavanı |
Sık yapılan hatalar
- MESEM'de sınıf bazında gruplandırma yapmak: En yaygın hata. MESEM'de şubeler bölünmez; alan bazında toplam çırak sayısı esas alınır.
- 10. sınıfı 9. sınıf tablosuyla hesaplamak: 2022'de 10. sınıf, 11 ve 12 ile aynı gruba alındı.
- Aralık üst sınırını dâhil saymak: "17'ye kadar 1 grup" ifadesi 17'yi kapsamaz; 17 öğrenci 2 gruptur.
- Gruplandırma şartını atlamak: Ayrı fiziki ortam/atölye ya da farklı makine-araç-gereçle grup çalışması yoksa gruplandırma yapılmaz.
- Kaynaştırmada 5 tavanını unutmak.
Sık sorulan sorular
Bir şubede en fazla kaç grup olur?
Örgün okullarda kural olarak 4; kaynaştırma/bütünleştirme nedeniyle bölünme olursa en fazla 5. MESEM'de ise alan bazında en fazla 12 grup oluşturulur.
MESEM'de sınıf mevcudu grup sayısını etkiler mi?
İşletmelerde meslek eğitimi ders yükü açısından hayır — orada alandaki toplam çırak sayısı esastır. Ancak bir şubedeki öğrenci sayısı grup oluşturma sayısının altındaysa, işletmelerde meslek eğitimi dersi dışındaki alan/dal dersleri ders yükü hesabına dâhil edilmez.
Grup sayısı norm kadroyu nasıl etkiler?
Grup sayısı ders yükünü, ders yükü de norm kadroyu belirler. İşletmelerde meslek eğitimi ders yükü, atölye ve laboratuvar öğretmeni norm kadrosu hesabına dâhildir. Hesaplamak için: Norm Kadro Hesaplayıcı.
Grup sayısı her dönem yeniden mi hesaplanır?
Evet. Öğrenci ve çırak sayıları değiştikçe grup sayısı da değişir; hesap her dönem başında yenilenir ve komisyon planlamasıyla onaya sunulur.
Ders yükü hesabının tamamı için: Koordinatörlük Ders Yükü Hesaplama rehberi.
Not: Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Resmî işlemlerde Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik'in güncel metni ile millî eğitim müdürlüğünüzün uygulaması esas alınır.